ย้อนดูแสตมป์ที่ระลึก พระราชพิธีบรมราชาภิเษก

แสตมป์เชื่อว่าใครหลายคนรู้จักมันอย่างแน่นอน เราอาจจะรู้จักสิ่งนี้ในฐานะใบเสร็จตัวแทนค่าใช้จ่ายในการสื่อสาร ส่งจดหมาย ส่งพัสดุ แต่อีกความหมายหนึ่งแสตมป์ก็ถือว่าเป็นเครื่องมือบันทึกเรื่องราวทางประวัติศาสตร์ด้วยเหมือนกันตัวหนึ่ง อย่างเรื่องราวในบ้านเราเหตุการณ์สำคัญก็มักจะถูกบันทึกผ่านแสตมป์ตามวาระโอกาสพิเศษแตกต่างกันไป พิธีบรมราชาภิเษก ก็ได้มีโอกาสอยู่ในแสตมป์นั่นด้วยเช่นกัน

กว่าจะได้มาเป็น แสตมป์

ต้องบอกก่อนว่าแม้เราจะมีแสตมป์มาตั้งแต่ยุครัชกาลที่ ๕ แต่การจะมีแสตมป์ชุดพิเศษสำหรับการบันทึกเหตุการณ์ครั้งประวัติศาสตร์ของปวงชนชาวไทยอย่าง พระราชพิธีบรมราชาภิเษก นั้นต้องผ่านกาลเวลามาถึง พระราชพิธีบรมราชาภิเษกของรัชกาลที่ ๙ เลย ที่เป็นแบบนั้นเพราะว่าเทคโนโลยีการทำภาพบนแสตมป์ยังไม่สมบูรณ์ดีพอ เกรงว่าภาพที่ออกมาจะไม่สมพระเกียรติ จึงยังไม่ได้จัดทำ จนกระทั่งมาถึงพระราชพิธีราชาภิเษกของรัชกาลที่ ๙ จึงจัดทำได้

แสตมป์ชุดแรกสำหรับพิธีบรมราชาภิเษก

หลังจากได้มีการจัดงานพระบรมราชาภิเษก รัชกาลที่ ๙ ขึ้นมา ทางกรมไปรษณีย์ได้จัดทำแสตมป์เกี่ยวกับพระราชพิธีดังกล่าวมากมาย โดยแสตมป์ชุดแรกที่เป็นแสตมป์สำหรับการเก็บสะสมที่ระลึกของพิธีนี้จะเป็นแสตมป์แบบสี่เหลี่ยมผืนผ้า ใช้ภาพเหมือนกันแตกต่างกันเป็น 8 สีตามราคาของแสตมป์ ชุดนี้ด้านในฝั่งหนึ่งจะเป็นพระบรมฉายาลักษณ์พระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ ๙ อยู่ในกรอบวงรี มีตราอยู่ทางด้านบน จากนั้นด้านบนจะมีการเขียนคำว่า บรมราชาภิเศก คู่กับภาษาอังกฤษ ตรงกลางเป็นภาพพระบรมมหาราชวัง ด้านล่างเป็นคำว่าประเทศไทย THAILAND แล้วก็มุมล่างซ้ายขวาเป็นการบอกราคาตามลำดับ

แสตมป์ชุดพระราชพิธีรัชมังคลาภิเษก

ต่อจากนั้นในปี 2531 ได้มีการจัดสร้างแสตมป์ขึ้นมา 3 ชุดด้วยกัน ชุดแรกเป็นภาพพระบรมฉายาลักษณ์พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ ๙ ในฉลองพระองค์ชุดบรมขัตติยราชภูษิตาภรณ์ ด้านล่างของภาพจะมีพระบรมราชโองการที่ว่า เราจะครองแผ่นดินโดยธรรม เพื่อประโยชน์สุขแห่งมหาชนชาวสยาม ด้านล่างของแสตมป์จะเป็นข้อมูลเบื้องต้นของแสตมป์ชุดนั้น ทั้งชื่อประเทศ ราคา

ชุดที่สองจะเป็นเรื่องราวเกี่ยวกับเครื่องเบญจราชกกุธภัณฑ์ โดยจะมีทั้งหมด ๕ ภาพด้วยกัน (พระมหาพิชัยมกุฏ, พระแสงขรรค์ชัยศรี, ธารพระกรไม้ชัยพฤกษ์, พระวาลวิชนี, ฉลองพระบาททองคำ) แสตมป์ดวงละสองบาท

ชุดที่สามจะคล้ายกับชุดที่สอง แต่เปลี่ยนหัวข้อมาเป็นภาพของพระที่นั่ง และพระแท่น ชุดนี้มีทั้งหมด ๖ ภาพด้วยกันได้แก่ พระที่นั่งอัฐทิศอุทรมพรราชอาสน์, พระที่นั่งภัทรบิฐ, พระที่นั่งพุดตานกาญจนสิงหาส์นบนพระราชบัลลังก์, พระที่นั่งบุษบกมาลามหาจักรพรรดิพิมาน พระแท่นราชบัลลังก์ประดับมุข, พระที่นั่งพุดตานถม

แสตมป์ชุดงานฉลองสิริราชสมบัติครบ 50 ปี

นอกจากงานพิธีบรมราชาภิเษกแล้ว กรมไปรษณีย์ไทย ได้จัดทำแสตมป์ที่ระลึกเกี่ยวกับวันสำคัญต่างๆ ของรัชกาลที่ ๙ อีกหลายครั้ง อย่างในปี 2539 ได้มีการจัดแสตมป์ที่ระลึกออกมาโดยมีทั้งหมด 5 ชุดด้วยกัน ชุดที่ 1 มีเพียงภาพเดียว เป็นภาพพระบรมสาทิสลักษณ์รัชกาลที่ ๙ ในฉลองพระองค์บรมขัตติยราชภูษิตากรณ์ เป็นแสตมป์ดวงละ 100 บาท พิมพ์ที่ประเทศฝรั่งเศส ชุดที่ 2 เป็นภาพเหตุการณ์ในพระราชพิธีบรมราชาภิเษก เป็นดวงแสตมป์ราคาดวงละ 3 บาท ชุดที่ 3 เป็นชดภาพเครื่องอิสริยราชูปโภคประจำพระองค์ มีทั้งหมด 3 ภาพด้วยกัน ชุดที่ 4 เป็นภาพเกี่ยวกับพระราชกรณียกิจของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ ๙ ชุดที่ 5 เป็นภาพเรือพระที่นั่งนารายณ์ทรงสุบรรณ ทั้งหมดนี้เป็นเรื่องราวเกี่ยวกับพิธีสำคัญของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ ๙ ผ่านหน้าต่างของแสตมป์ไทย ใครสนใจก็ลองไปหาดูกันได้ในกูเกิ้ล หรือ ไปดูพิพิธภัณฑ์แสตมป์ได้

How-many-types-of-stamps-news-site

แสตมป์มีกี่ประเภท มาเรียนรู้กันได้เลย

‘แสตมป์’ คือ หลักฐานชำระเงินค่าบริการไปรษณีย์ มีลักษณะเป็นกระดาษ 4 เหลี่ยมขนาดเล็ก ในอดีตการสะสมแสตมป์ถือเป็นงานอดิเรก ซึ่งได้รับความนิยมเป็นอย่างสูง ซึ่งสามารถแบ่งประเภทของแสตมป์ได้หลายแบบ ตามปกติทั่วไปแล้ว นิยมแบ่งเป็นประเภท 3 ประเภทใหญ่ๆ ซึ่งจะมีอะไรบ้างนั้นมาดูกันเลย

  1. แสตมป์ทั่วไป

มีจุดประสงค์ในการพิมพ์เพื่อใช้งานไปรษณีย์เป็นหลัก โดยเป็นแสตมป์ประเภทแรกที่ได้รับการพิมพ์ขึ้นมาใช้งาน ซึ่งค่าไปรษณีย์มีความหลากหลายทั้งนี้ ขึ้นอยู่กับน้ำหนักของจงหมาย, ระยะทางของที่หมายที่จะส่งไป, ความเร่งด่วนของการส่ง เป็นต้น ตามปกติแล้วแสตมป์ทั่วไปมีให้เลือกหลายราคา โดยมีจำนวนพิมพ์ต่อล็อตสูง อีกทั้งในรูปแบบหนึ่งอาจมีการพิมพ์เพิ่มเติมหลายครั้ง เมื่อขาดตลาด

สำหรับภาพที่นำมาใช้พิมพ์ลงบนแสตมป์ทั่วไป มักจะประกอบด้วย ภาพของพระมหากษัตริย์, ภาพสวยงาม แสดงให้เห็นถึงเอกลักษณ์ของประเทศ เช่น ดอกไม้, สัตว์, อาคาร, สิ่งปลูกสร้าง เป็นต้น เรื่องน่ารู้ คือ แสตมป์ดวงแรกของโลกพิมพ์ภาพสมเด็จพระราชินีนาถวิกตอเรีย

สำหรับประเทศไทยในช่วงยุคแรกเริ่มในการไปรษณีย์ มักนำภาพพระมหากษัตริย์มาใช้ในการพิมพ์ หากแต่ต่อมาก็มีการปรับเปลี่ยนรูปแบบมีการใช้รูปอื่นๆ เข้ามาผสมผสานสร้างแสตมป์สวยงามมากมาย เช่น ธงชาติ, รูปช้าง, รูปนก เป็นต้น

  1. แสตมป์ที่ระลึก

จัดเป็นแสตมป์พิเศษ พิมพ์ขึ้นในโอกาสต่างๆ รวมทั้งพิมพ์ในจำนวนจำกัด เมื่อจำหน่ายหมดแล้วก็ไม่อาจพิมพ์เพิ่มได้ โดยแบ่งออกเป็นหลายลักษณะ เช่น…

  • พิมพ์ออกมาเป็นที่ระลึกเนื่องในโอกาสสำคัญ เช่น วันครบรอบของบุคคลสำคัญ, วันครบรอบเหตุการณ์สำคัญ เป็นต้น
  • พิมพ์ออกมาเป็นที่ระลึกเนื่องในกิจกรรมพิเศษ เช่น งานกาชาด, วันสงกรานต์, วันปีใหม่, วันต่อต้านโรคเอดส์ เป็นต้น
  • พิมพ์ออกมาเป็นที่ระลึกเพื่อเผยแพร่เรื่องราวต่างๆ เช่น ธรรมชาติอันเป็นเอกลักษณ์ หรือเป็นสถานที่ท่องเที่ยวอันโด่งดังของประเทศนั้นๆ, งานศิลปะจิตรกรรมฝาผนัง, สัตว์ที่เป็นเอกลักษณ์ของประเทศ เช่น แมวสีสวาท เป็นต้น

โดยแสตมป์ที่ระลึกเกิดขึ้นมา หลังจากความต้องการในการสะสมแสตมป์ของประชาชนเพิ่มมากขึ้น จึงสร้างสรรค์แสตมป์ที่สวยงาม มีเรื่องราว คุณค่าขึ้นมา โดยแสตมป์ที่ระลึกชุดแรกๆ ของโลก เช่น แสตมป์ของสหรัฐอเมริการูป Abraham Lincoln ซึ่งจำหน่ายในปี ค.ศ. 1866 หลังจากเขาถูกลอบสังหารใน 1 ปีถัดมา เป็นต้น ส่วนแสตมป์ดวงแรกของโลกที่มีข้อความแสดงความระลึก คือ แสตมป์ของ New South Wales ซึ่งปัจจุบันพื้นที่ส่วนนี้เป็นส่วนหนึ่งของประเทศออสเตรเลีย ซึ่งออกในปี ค.ศ. 1888 มีข้อความปรากฏว่า ‘ONE HUNDRED YEARS’ โดยออกมาเพื่อเฉลิมฉลองครบรอบ100 ปีของการก่อตั้งนั่นเอง

  1. แสตมป์ใช้งานเฉพาะกรณี

จัดเป็นส่วนหนึ่งของแสตมป์ทั่วไป หากแต่มีจุดมุ่งหมายในการพิมพ์ขึ้นมาเพื่อใช้งานเฉพาะทาง ยกตัวอย่าง เช่น แสตมป์สำหรับ Airmail, แสตมป์สำหรับบริษัทที่ต้องส่งจดหมายจำนวนมหาศาล, แสตมป์ที่พิมพ์ขึ้นมาเพื่อใช้งานในหน่วยงานของรัฐบาล เป็นต้น

แสตมป์ตลกแสตมป์ทั่วไป แต่ดันกลายเป็นของหายาก

สำหรับแสตมป์ประเภทนี้ เกิดจากความผิดปกติระหว่างการพิมพ์ พูดง่ายๆ คือไม่ได้ตั้งใจสร้างรูปแบบนี้ขึ้นมา โดยอาจเกิดขึ้นจากความบังเอิญในบางแผ่น หรือเกิดขึ้นในจุดเล็กๆ เป็นต้น เช่น เลอะหมึก, รอยปรุเคลื่อน, พิมพ์ทับ หรืออาจเกิดจากรอยตำหนิบนแม่พิมพ์ เป็นต้น โดยส่งผลให้แสตมป์เกิดความความผิดพลาดขึ้นมา หากแต่อย่างไรก็ตามแสตมป์ตลกนำมาใช้งานได้จริงทางไปรษณีย์ แต่ก็ไม่ค่อยมีใครใช้กันหรอกถ้ารู้ว่าเป็นแสตมป์ตลก เพราะเป็นที่นิยมนำมาสะสมโดยแสตมป์ตลกบางดวง มีค่ามากกว่าแสตมป์จริงเสียอีก เนื่องจากกลายเป็นของหายากไปโดยปริยายนั่นเอง

ถึงแม้ในปัจจุบันนี้งานอดิเรกสะสมแสตมป์จะลดน้อยลง อันเนื่องมาจากความเปลี่ยนแปลงต่างๆ แต่เรื่องราวในอดีตอันทรงคุณค่าเหล่านี้ก็ยังคงเป็นเรื่องที่ใช้ในการเล่าขานมาจนกระทั่งถึงปัจจุบัน