Glossary-of-stamps

คำศัพท์น่ารู้เกี่ยวกับแสตมป์

แสตมป์ถือว่าเป็นงานอดิเรกอีกชิ้นหนึ่งที่หากย้อนไปสัก 50 ปีก่อนนี่ได้รับความนิยมอย่างมาก ส่วนหนึ่งมาจากภาพในแสตมป์มีความสวยงามและคงคุณค่าในตัวมันเอง การสะสมแสตมป์แม้ว่าจะแลกเป็นเงินหรือสิ่งของไม่ได้เหมือนกับแสตมป์ตามร้านสะดวกซื้อในสมัยนี้ แต่หากใครสะสมแล้วได้มองย้อนกลับไปมันก็มีราคาที่ประเมินไม่ได้เหมือนกัน ใครที่จะสะสมแสตมป์นอกจากตัวแสตมป์เองแล้ว อาจจะต้องรู้จักคำศัพท์เกี่ยวกับแสตมป์ด้วยจะได้คุยกับเค้าได้เรารวบรวมมาให้รู้จักกันแล้วข้างล่างนี้

แอดฮีซิฟ

คำศัพท์แรกเป็นคำสำคัญมากเกี่ยวกับแสตมป์ คือคำว่า แอดฮีซิฟ คำนี้มีความหมายถึงแสตมป์ได้ชัดเจนสุด คำนี้จะหมายความถึง แสตมป์แบบดั้งเดิมที่เราเคยใช้กัน ไม่ว่าจะเป็นดวงตราไปรษณียากร แสตมป์ที่ติดบนซองจดหมาย หรือห่อพัสดุนั่นแหละ แต่เป็นแสตมป์ที่ยังไม่ใช้งานนะ บ้านเราถ้าคุ้นเคยกันหน่อยก็ต้องเป็นแสตมป์ที่เป็นสีต่างๆตามระดับมูลค่าของแสตมป์นั่นเอง

สมุดตราไปรษณียากรเล่มเล็ก

อันนี้ปัจจุบันก็ไม่เห็นแล้ว นั่นคือ สมุดตราไปรษณียากรเล่มเล็ก ลักษณะแบบนี้จะเป็นการนำแสตมป์มารวบรวมไว้เป็นเล่มโดยปกติทำขึ้นเพื่อให้ใช้แสตมป์ได้อย่างสะดวกมากขึ้น แต่บ้านเรากลับมองว่าเอามาเป็นการสะสมจะดีกว่าเนื่องจากมันเป็นแสตมป์เป็นชุดเรื่องราวเดียวกัน สมุดตราไปรษณียากรแบบนี้เกิดขึ้นในประเทศลักเซมเบิร์ก

แผ่นแสตมป์

โดยปกติเรามักจะเห็นแสตมป์ที่แยกขายเป็นดวงๆแล้ว แต่จริงๆแล้วแสตมป์เค้าจะมากันเป็นแผงใหญ่ๆเลยตอนออกจากโรงงาน โดยแผงหนึ่งจะมีแสตมป์ทั้งหมด 50 หรือ 100 ดวง แล้วแต่ขนาด แผงแสตมป์แบบนี้เราเรียกว่า แผ่นแสตมป์(มาจากคำว่า sheet )

O.G.

คำนี้เป็นตัวย่อ น่าสนใจมาก เชื่อว่าหลายคนไม่รู้จักว่าคำย่อนี้มาจากคำว่าอะไร คำตอบก็คือ original gum อันหมายถึงกาวที่ฉาบอยู่ด้านหลังแสตมป์นั้นเอง ซึ่งกาวฉาบอยู่หลังแสตมป์นั้นจะมีคุณสมบัติพิเศษอยู่นั่นคือพอโดนน้ำแล้วจะมีความหนืดขึ้น มาจากนั้นก็ปิดลงไปบนจดหมายหรือเอกสารได้เลย ลองสังเกตดูจะเห็นตัวย่อนี้อยู่หลังแสตมป์ด้วย

Postal stationary

คำศัพท์ต่อไป คำนี้ก็อาจจะไม่ค่อยได้ยินมากนัก คำว่า postal stationary คำนี้จะหมายความถึงสิ่งพิมพ์ กระดาษ และสิ่งของต่างที่มีตราไปรษณียากรพิมพ์ไว้ สามารถขายได้ทั้งหมด เราอาจจะคุ้นเคยว่าขายแสตมป์ แต่จริงแล้วแสตมป์ที่ทำผิดพลาดก็นับรวมว่าขายด้วย แถมความผิดพลาดนี้ขายแพง หายากกว่า ทั่วไปอีกต่างหาก(เนื่องจากเกิดได้ยากมาก อย่างมีฟองอากาศในดวงแสตมป์ สีหมึกพิมพ์เลอะเลือน เป็นต้น) ซึ่งความผิดพลาดเหล่านี้จะมีชื่อเรียกเฉพาะว่า variety

Thai-Stamp

การพัฒนาการที่สำคัญของแสตมป์ไทย

แสตมป์ถือว่าเป็นอีกส่วนหนึ่งในหน้าประวัติศาสตร์ไทยด้วยเหมือนกัน เนื่องจากว่ามันมีประวัติยาวนานมากนอกจากนั้นมันยังบันทึกเรื่องราวบางส่วนของประวัติศาสตร์ไทยอีกด้วย คราวนี้เราพาไปดูความเป็นมาของแสตมป์ไทยกันบ้างว่า มันได้ผ่านเรื่องราวและพัฒนาการตัวเองอย่างไรบ้าง

จุดเริ่มต้นของแสตมป์ไทย

แสตมป์ไทยมีจุดเริ่มต้นอย่างไร ย้อนกลับไปในปี พ.ศ. 2426 ไปรษณียากรแสตมป์ชุดแรกของไทยได้ถือกำเนิดขึ้นมา ตอนนั้นชื่อว่า ชุดโสฬศ ออกแบบโดย นายวิลเลียม ริดจ์เวย์ ชาวอังกฤษ แสตมป์เป็นภาพพระบรมฉายาทิสลักษณ์ของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ตอนนั้นแสตมป์ยังไม่มีชื่อประเทศ ไม่มีตัวเลข ใช้ตัวหนังสือล้วนๆ อีกทั้งออกแบบมาเพื่อใช้ในประเทศเท่านั้น

การเปิดประเทศด้วยแสตมป์

จากนั้นได้อีก 2 ปี ประเทศไทยได้ก้าวหน้าวงการแสตมป์ไทยไปอีกขั้นหนึ่ง นั่นคือการพัฒนาแสตมป์ให้สามารถใช้ได้ในต่างประเทศด้วย(ส่งเอกสารไปต่างประเทศได้) เนื่องจากกรมไปรษณีย์ไทยได้เข้าร่วมสมาชิกสหภาพสากลไปรษณีย์ ทำให้มีการพัฒนารูปแบบแสตมป์เพื่อให้สอดคล้องกับหลักสากล โดยจะเพิ่มชื่อประเทศทั้งภาษาไทยและภาษาอังกฤษ (ตอนนั้นใช้คำว่า สยาม หรือ SIAM) มีชนิดราคาหลากหลายมากขึ้น ใส่ตัวเลขไทย และเลขอารบิคด้วย

แสตมป์ที่ระลึก

ไม่เพียงจะเป็นแค่หลักฐานการชำระเงินค่าส่งจดหมายสำหรับไปรษณีย์เท่านั้น แสตมป์ไทยยังทำหน้าที่บอกเล่าเรื่องราวที่ระลึกของชาติอีกด้วย โดยแสตมป์ที่ระลึกนั้นเกิดขึ้นในรัชกาลที่ 6 จากการสร้างแสตมป์ในวาระโอกาสพิเศษต่างๆขึ้น ตอนแรกจะเป็นวาระโอกาสพิเศษของพระบรมฉายาทิสลักษณ์ของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว แต่หลังจากนั้นได้มีการพัฒนาเป็นรูปอื่น เรื่องราวอื่นทั่วไปด้วย เพื่อเป็นการให้ความรู้ และอนุรักษ์เรื่องราวเหล่านั้นด้วยอีกทางหนึ่ง เช่น ชุดผลไม้ไทย ชุดสัตว์ป่าสงวนเป็นต้น

แสตมป์ในยุคปัจจุบัน

ก้าวข้ามมาถึงปัจจุบัน แสตมป์ไทยได้พัฒนาตัวเองอีกครั้งจากเดิมที่ต้องมีการติดแสตมป์หลายดวงเพื่อชำระค่าส่งหลายๆบาท ได้กลายมาเป็นแสตมป์แบบพิมพ์ผ่านระบบคอมพิวเตอร์ แล้วพิมพ์จำนวนเงินที่ต้องชำระในดวงเดียวเลย เพื่อให้ความสะดวกมากขึ้น หากใครไปใช้บริการจะเห็นว่าจะเป็นรูปช้างไทย การพัฒนาการครั้งนี้ได้ทำให้แสตมป์ดวงติดแบบเดิมที่เราเคยใช้กันมานั้น หมดไปโดยสิ้นเชิง โดยแสตมป์แบบเดิมเราจะใช้ในความหมายอื่นเช่นการติดอากรแสตมป์สำหรับเอกสารราชการเท่านั้น ไม่ได้นำมาเป็นหลักฐานการส่งจดหมายเหมือนก่อนอีกแล้ว แม้ว่าไปรษณีย์ไทยยังออกแสตมป์เรื่องราวใหม่ออกมาแต่ก็เป็นเพียงแสตมป์เพื่อการสะสมเท่านั้น ไม่ได้เป็นการใช้อะไร แต่ถ้าใครอยากสะสมแสตมป์ไทยในยุคปัจจุบันก็ไม่ยาก เข้าไปติดต่อได้ในเว็บไซต์ของกรมไปรษณีย์ไทย ในนั้นมีบริการให้ซื้อขายแสตมป์ชุดต่างๆเยอะแยะมากมายสวยๆทั้งนั้นเลย ใครสะสมแสตมป์ลองเข้าไปดู